PDA

View Full Version : Nhạc Sến



truongvu_myidol
08-18-2005, 09:27 AM
Sàigòn, ngày....tháng...năm.....

Bạn mến,

Hôm qua, trong lúc đang thơ thẩn trong một hiệu sách, thì bỗng từ đâu đó một điệu nhạc trổi lên, điệu nhạc vô cùng quen thuộc nhưng nó làm tôi xúc động đến thẫn thờ. Nói ra sợ bạn cười, đó là bản "Việt Nam -Việt Nam" của nhạc sĩ Phạm Duy. Có lẽ bạn tự hỏi sức mạnh nào đã làm tôi xúc động như thế. Thực ra đó cũng là câu hỏi của tôi.

Chắc bạn cũng biết, những nhạc phẩm được sáng tác trước năm 75 vẫn chính thức không được công nhận và cho phép trính bày hoặc xuất bản, dù đây chỉ đơn thuần là những bản nhạc có nội dung ca tụng quê hương chứ không có ý chỉ trích chủ nghĩa, chế độ hoặc cá nhân nào. Tò mò đến gần thì mới biết đây là gian hàng bán băng, đĩa nhạc, và bài hát "quốc cấm" kia chỉ là nhạc dạo đầu của một CD học tiếng Việt xuất bản tại Hoa Kỳ, và sở dĩ có bài hát này chỉ vì đây là gian hàng nghe thử CD trước khi mua.

Chưa kịp định thần thì Sơn, người bạn đi cùng như đọc được suy nghĩ của mình mới hỏi :"Ngạc nhiên lắm hả bạn ? Ðứng đây một chút thì bạn sẽ còn ngạc nhiên hơn. Và nếu bạn ghé mắt vào các cuộn CD thì bạn sẽ còn nhiều thú vị hơn nữa"... Bản Việt Nam - Việt Nam vừa dứt, một người khách khác yêu cầu nghe thử một đĩa CD với bài Mưa Ðêm Ngoại Ô, rồi Trăng Tàn Trên Hè Phố, rồi Nỗi Buồn Hoa Phượng... Ðứng trong khu băng đĩa của một nhà sách lớn trong trung tâm Sài Gòn mà tôi ngỡ như đang ở phố Bolsa hoặc khu chợ 13 ở Paris... Bao nhiêu hình ảnh bỗng trở về chập chờn trước mắt.

Sơn đưa cho tôi xem một chồng CD, toàn những ca khúc được nhà nước đánh giá là ủy mị, là sến, có nội dung không lành mạnh hoặc cực kỳ phản động được xuất bản tại hải ngoại và được sao chép và báy bán một cách công khai trong các nhà sách, các tiệm bán băng, đĩa nhạc. Nhìn tôi say sưa trong các bản boléro mà anh em mình vẫn hay gọi là nhạc "cải lương", Sơn nói : "Ở đây lâu bạn sẽ hiểu ra một chân lý, đó là âm nhạc Việt Nam đã có nhiều loại và nhiều giai đoạn, từ nhạc tiền chiến, nhạc Trịnh Công Sơn, nhạc trẻ của Trường Kỳ, nhạc tình, nhạc thính phòng, v..v... tất cả đều có thời, nhưng chỉ có một loại nhạc vẫn vĩnh cửu và phổ cập trong mọi tầng lớp quần chúng, và từ thành thị đến thôn quê...". Tôi nhìn bạn mình đang thao thao bất tuyệt trong bài diễn văn hùng hồn, nửa say mê nửa buồn cười : "Nhạc gì?", tôi hỏi.

Sơn trả lời một cách chắc nịch và hãnh diện : "Nhạc Sến !".

***

Và quả đúng như nhận xét bình dị của Sơn, cái loại nhạc bị xếp vào hạng "gánh nước" này quả vẫn giữ một chỗ quan trọng trong lòng người Việt Nam. Bạn có thể nghe nó bất kỳ trong một quán cóc nào, tại các bến xe, tại các phòng trà và dĩ nhiên là tại nhà riêng. Có lần về Ðồng Nai, đang chán ngắt với cái loa của Ủy Ban Nhân Dân Xã thì ngay căn nhà đối diện bùng lên tiếng hát Thanh Tuyền với bài "Sao Không Thấy Hồi Âm":

"Theo năm tháng hoài mong, thư gởi đi mấy lần, đợi hồi âm chưa thấy
Anh ơi nhớ rằng đây, còn có em đêm ngày, lòng thương nhớ vơi đầy...

Gớm ! nằm chổng kền trên võng và giữa khung cảnh thôn quê với gió hiu hiu từ sân trước ra sân sau mà nghe mấy cái bài "gánh nước" này sao mà nó hay thế. Tiếng hát ngọt ngào phát ra từ giàn máy hi-fi hiện đại bóp chết tịt cái loa oe oé đang nhai đi nhai lại những tin tức mà chẳng ai hiểu nó muốn nói gì. Trong cái say sưa ấy tôi chợt cảm thấy một niềm vui...

Cũng trong một lần đi hát karaoké, tôi ngạc nhiên và sung sướng khi trong tập nhạc được chia ra làm nhiều loại, nhạc tình, nhạc ngoại quốc v..v... đồng thời có nguyên một mục nhạc sến với những bài ca quen thuộc. Hôm ấy nổi hứng ẩu, tôi thử chọn một bài nằm trong danh mục các bài ca "hồng hồng" như Dậy Mà Ði, Trường Sơn Ðông Trường Sơn Tây, thì các bạn đi cùng đã trợn mắt :"Thôi đi cha, hổng biết nhạc mới thì có một đống nhạc sến đó tha hồ mà lựa. Ở đây mà hát nhạc "cách mạng" này người ta tưởng cha điên đến nơi". Chưa bao giờ bị xỉa là điên mà tôi vui như thế. Những tác phẩm bình dị như Căn Nhà Ngoại Ô, Tình Lẻ Ðêm Buồn, Ðồi Thông Hai Mộ... này quả đã quất sụm những bài hát như Biết Ơn Chị Võ thị Sáu, anh hùng Núp, hoặc bóng cây Kơnia, v.v...

Lại cũng một lần khác tôi thấy một đám ma ngừng trước của một trường học, đội kèn tây chơi bài Trường Cũ Tình Xưa, hỏi ra mới biết người quá cố vốn là giáo sư của trường ấy. Tôi không biết thuở sinh thời ông giáo này có "sến" như tôi không nhưng tôi chợt nghĩ những bài hát này phải quen thuộc lắm khiến thân nhân mới chọn để đưa ông ta vào lòng đất...

Trong một lần khác khi đang đi thăm Hạ Long, thì bỗng một thằng bé chỉ 7, 8 tuổi nhảy lên khoang tàu và ê a một bài hát, mà vì cái giọng miền biển của nó mà mãi sau tôi mới nhận ra đó là bài "Nó và Tôi", cũng lại là một bài "sến" hạng nặng. Tôi say sưa nhìn thắng bé hát như trả bài.

"Nó quê ngoài kia từ lâu lằm chưa lần về,
Ngày tôi gặp nó nét đăm chiêu đêm nhập ngũ, thấy thương nhau nhiều quá..."

Tiên sư cái thằng hát láo. "Nó quê ngoài kia" phải chăng là ngoài Bắc, thế này đích thị một anh di cư 54 vào Nam đi lính quốc gia. Tôi nghĩ có lẽ thằng bé chẳng hiểu ý nghĩa bài hát nhưng có lẽ đây là "thị hiếu" của khách là nó hát kiếm tiền. Trong khi ấy bên cạnh nó là một ông đứng tuổi đội nón cối, ông ta nhìn thằng oắt con "phản động" một cách lơ đãng. Biết đâu chừng ở nhà ông ấy đã đầy một tủ "sến" và ông ta đã thuộc những Nỗi Buồn Gác Trọ, Hai Mùa Mưa, hay Ga Chiều... hơn tiểu sử của những Võ thị Sáu, những Ðoàn văn Bơ, Huỳnh văn Bánh... Nhạc "sến" quả đã vượt Trường Sơn đến khắp hang cùng ngõ hẻm và chinh phục đồng bào miền Bắc. Cách đây không lâu, vào đúng ngày 30/4/2001, tôi có đến thăm lại dinh Ðộc Lập, bùi ngùi xúc động nhớ lại hình ảnh xe tăng cộng sản Bắc Việt ủi sập cửa dinh. Nhưng ngày hôm nay, cho dù bị chèn ép, truy lùng, nhạc sến vẫn còn sống và đang ủi sập cánh cửa kiểm soát tư tưởng của nhà nước. Tư tưởng này phút chốc đã làm tôi nguôi ngoai và có vẻ hả hê sau cơn xúc động khi nhìn và nhớ lại những giây phút u buồn cách đây 26 năm.

***

Ở Việt Nam trong những năm gần đây, các phong trào ca nhạc nở rộ, nhưng vẫn chỉ là những nhạc phẩm ra đời sau năm 75. Trong các buổi sinh hoạt tại các trường, các quận, nhạc sáng tác ở hải ngoại vẫn bị cấm hát, làm như với một chế độ công an trị gắt gao như ngày nay cũng chưa đủ để quản lý tư tưởng con người. Có lần tôi ghé thăm ngôi trường cũ vào đúng thời điểm trường tổ chức hội thi ca nhạc. Ban tổ chức có ra điều lệ như sau :

"Các bài hát phải có nội dung ca ngợi Bác Hồ, Ðảng và Tổ Quốc Xã Hôi Chủ Nghĩa. Không được hát những bài ngoại ngữ và các sáng tác tại hải ngoại".

Tôi nực cười khi báo chí trong nước một mặt kịch liệt đả kích các "thành phần lưu vong ngoan cố" đã biểu tình chống các cuôc lưu diễn của các ca sĩ trong nước tại Hoa Kỳ và Úc, mặt khác lại ngăn chặn không cho trình diễn và tái phát hành các tác phẩm sáng tác tại hải ngoại, mặc dù nội dung chẳng có gì gọi là "chống phá cách mạng" cả. Nói gì thì nói, người ta vẫn có thể tìm mua các bài hát này trong bất kỳ một tiệm bán băng nhạc nào. Sự cấm đoán này chỉ có trên các phương tiện truyền thông và các sân khấu có tầm vóc và do nhà nước quản lý. Tôi còn nhớ có lần đang tìm mua nhạc trong một hiệu sách lớn thì có khách hỏi mua một cuộn CD với tiếng hát Ngọc Lan, và được trả lời : "nhạc hải ngoại không có bán ở đây". Tôi vô cùng ngạc nhiên vì ngỡ rằng sau 15 năm "đổi mới", chuyện phân biệt này đã biến mất. Nhưng tức khắc sau đó tôi đã tìm ra câu trả lời : trong studio nhạc, giữa những đĩa CD tình yêu, ngự trị trên cao, là chân dung Karl Marx và Lenin... Sự lưu tâm của các bậc ấy đối với tư tưởng nhân dân VN quả là toàn diện và tuyệt đối.

Trở lại chuyện nhạc sến, đã 26 năm trôi qua, những bài hát bình dân ấy dù rằng không được phép xuất bản và trình diễn nơi công chúng, nhưng trong các tụ điểm ca nhạc nhỏ, các phòng trà, các quán karaoké, các quán ăn bình dân, và nhất là trong lòng mọi người, nó vẫn mãi là những kỷ niệm sâu đậm mà không có một bạo lực nào có thể tiêu diệt nổi.

Nguyễn Kiến Quốc

đoc^ hanh`
08-18-2005, 02:25 PM
Ok ! Chính xác là như vậy, em cũng có suy nghĩ giống bác nhưng viết dài thì em ngại lém .Thanks bác nha !

typhoon
08-18-2005, 02:38 PM
Hả... cũng có suy nghĩ vậy nhưng viết dài thì ngại lắm á...
Thế bồ tưởng bài trên là của Truongvu_myidol viết hả :)) :)) :))

LyBôi
08-18-2005, 03:12 PM
có khi bác độc hành chưa đọc âu hihi

tanphai
08-18-2005, 05:47 PM
Cũng trong một lần đi hát karaoké, tôi ngạc nhiên và sung sướng khi trong tập nhạc được chia ra làm nhiều loại, nhạc tình, nhạc ngoại quốc v..v... đồng thời có nguyên một mục nhạc sến với những bài ca quen thuộc. Hôm ấy nổi hứng ẩu, tôi thử chọn một bài nằm trong danh mục các bài ca "hồng hồng" như Dậy Mà Ði, Trường Sơn Ðông Trường Sơn Tây, thì các bạn đi cùng đã trợn mắt :"Thôi đi cha, hổng biết nhạc mới thì có một đống nhạc sến đó tha hồ mà lựa. Ở đây mà hát nhạc "cách mạng" này người ta tưởng cha điên đến nơi"

He he, tôi cũng nhiều lần đi hát với bạn bè mình. Ngoài tiền chiến, nhạc Trịnh, nhạc vàng ra, chúng tôi vẫn cứ hát những Tình ca, những Câu hò bên bờ Hiền Lương, những Tình em, Đất nước hay Đường chúng ta đi mà chẳng có ai bảo là điên hết. Đi hát là lúc được thoải mái chọn những bài hát mình y6u thích, phù hợp với bản thân, với nhu cầu tình cảm của bản thân mình. Một bài hát hay có thể vượt qua cái khoảng cách về không gian, thời gian và hệ tư tưởng lắm chứ. Cứ như tôi đây, tôi vẫn yêu mến những khúc ca ca ngợi những người lính CH mặc dù có thể cha anh chúng tôi là những người CS, những người đã từng đối đầu với những người lính kia.

Vậy, các bạn thử nói xem, nếu tôi đích thực là một người CS mà lại thích các ca khúc viết về lính CH được thì tôi có điên không? Liệu rằng tác giả bài viết này có nói là bị khùng. Không phải, bởi vì bài hát đó thể hiện tình cảm con người, quê hương đất nước. Những bài hát CM với chúng tôi cug4 vậy. Có thể các bạn cho rằng hát nó là "khùng", là nó sáo rỗng nhưng xin thưa rằng rất nhiều người như chúng tôi vẫn hát nó với một tình cảm nồng nàn chẳng khác gì các ca khúc khác...

hoaituankhuong
08-19-2005, 02:18 PM
hì hì

tui thì có một lần bị tai nạn í cô cô ạ, không đến nỗi bị xỉa là khùng, nhưng khi tui hát thay gì thiên hạ lắng nghe thì trái lại họ bò lăn ra sàn mà cười , còn gương mặt cô bạn tên " Cúc " trong nhóm cứ như là mặt " nắng lên " í :18:

bữa đó tui hát bài " Nhạc Rừng " của Hoàng Hiệp

mà cô cô có biết tại sao thiên hạ " lăn chiên " , cô Cúc đỏ mặt hông ? :18:

phoipha
08-19-2005, 02:21 PM
có phải là cúc cu cúc cu không :4:

phoipha
08-19-2005, 02:28 PM
Nhớ hồi học môn triết học, ông thầy có nói:

Chúng ta đã sai lầm khi từ 1975, chúng ta đã phủ nhận sạch trơn mọi giá trị của âm nhạc miền Nam trước đó
Và nguy hiểm hơn nữa, khi mà chúng ta cấm đoán, đồng thời chúng ta không đưa ra được một loại nhạc nào để thay thế, đó là đi sai với quy luật
Bởi vì không có cái thay thế nên người dân buộc phải nghe cái nhạc đã bị cấm một cách lén lút, và nhạc vàng vẫn sống đến ngày nay


Lạ là mấy ông thầy triết học rất ưa bàn về mấy cái này
Nhớ lần năm ngoái học chui môn Marketing bên trường KT, ông thầy đó tên Ngô Công Thành hay Nguyễn Công Thành gì đó (chắc emgainho biết ông này) tự nhiên hứng hứng bỏ nguyên 1h để "giảng" về 10 bài không tên :4:

đoc^ hanh`
08-19-2005, 06:31 PM
Ngộ hén mí bác nhể, em nghĩ mấy ổng còn "ngậm ngùi'' nhiều chiện nữa mà hổng có mún kể ra ...hic !

em gai nho
08-19-2005, 08:38 PM
hìhì tui cũng ko nhớ ông thầy đó họ Ngô hay Nguyễn nữa phoipha :8: :9: mấy ông thầy bên trường đó ngộ lắm, phoipha chưa vô thư viện chứ trong đó thơ văn truyện ngắn của mấy ông thầy cả đống luôn hihi còn đi chơi với lớp, mấy thầy hát karaoke toàn nhạc vàng khè :4: :4:

phoipha
08-19-2005, 08:52 PM
Mới lụm bài này bên báo Thanh Niên, một bài viết rất hay, và hiếm hoi thấy nó trên 1 tờ báo VN, vì nó phần nào minh oan cho từ "sến"




<TABLE id=Table8 cellSpacing=0 cellPadding=0 width="100%" align=center border=0>
<TBODY>
<TR>
<TD>Nhạc "sến" là nhạc gì?
<DIV align=right>22:28:00, 18/08/2005</DIV></TD></TR>
<TR>
<TD height=20></TD></TR>
<TR>
<TD style="PADDING-RIGHT: 5px">
<TABLE id=AvatarTable cellSpacing=3 cellPadding=0 width=1 align=left border=0>
<TBODY>
<TR>
<TD vAlign=top align=left>http://www2.thanhnien.com.vn/Uploaded/hoangnam/231/111.jpg</TD></TR>
<TR height=1>
<TD vAlign=top align=left></TD></TR></TBODY></TABLE>


<FONT color=#0000ff>"Nhạc sến": Ai nghe và vì sao gọi là sến?</FONT></P>


Có lẽ trong đời bạn đã hơn một lần "bị" người khác bình phẩm: Sao mà "sến" quá đi! Khi bạn chỉ vừa mới hát một câu, thốt dăm ba tiếng hoặc ngay cả bộ đồ bạn đang mặc, bức tranh bạn vẽ, món quà bạn chọn... cũng có thể bị coi là "sến". "Sến" quả là muôn hình vạn trạng, nhưng nếu cắc cớ hỏi lại: "Sến" là gì ? thì e rằng người vừa bình phẩm cũng... ngắc ngứ vì không thể giải thích một cách thỏa đáng. Ở phạm vi chuyên đề này, chúng tôi chỉ xin lạm bàn về "nhạc sến" - một thực thể luôn hiện hữu trong dòng chảy âm nhạc mấy chục năm qua... </P>
<P align=justify>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" /><o:p><FONT color=#333399>Tản mạn về nhạc sến</FONT></P></o:p>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt">Chưa có một quy định "chuẩn" nào để phân biệt bản nhạc này thuộc loại "sến", bản kia không "sến" nhưng không biết do đâu mà hầu như tất cả các bản nhạc được sáng tác trước 1975 - nhất là những bản có điệu boléro, rumba, ballade... đều bị quy là nhạc sến (tiếng "sến" được hiểu theo nghĩa dè bỉu, mỉa mai, khinh thị...). Vậy thì "sến" là gì?</P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt">Theo ý kiến của nhiều lão làng trong giới ca nhạc thì "sến" do chữ sen (trong từ con sen: người giúp việc nhà) đọc trại mà ra. Trước 1954, chỉ có ở miền Bắc mới gọi "ô sin" là con sen, trong <?xml:namespace prefix = st1 ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags" /><st1:country-region w:st="on"><st1:place w:st="on">Nam</st1:place></st1:country-region> gọi là "ở đợ". "Sến" thường là những cô gái quê con nhà nghèo, ít học phải ra tỉnh ở đợ, vì vậy trình độ hiểu biết cũng không cao. Do thường giúp việc cho chủ Tây hoặc trong các gia đình theo Tây học nên các cô được các nhà văn, nhà báo có óc hài hước thêm cho cái tên "Marie" phía trước để trở thành Mari-Sến. Sau 1954, "Mari-Sến" vào <st1:country-region w:st="on"><st1:place w:st="on">Nam</st1:place></st1:country-region>. Dạo đó, nước máy chưa được đưa tới từng nhà, chiều chiều các Mari- Sến lại tụ tập quanh cái máy nước (fontaine) để hứng nước gánh về nhà, từ đó lại đẻ thêm cái tên "Mari-Phông ten". Trong khi đứng chờ đầy gánh nước, các cô thường vui miệng hát với nhau những câu đại loại như: "Anh ơi nếu mộng không thành thì sao? Non cao, biển rộng biết đâu mà tìm…" (Duyên kiếp - Lam Phương) hoặc: "Chiều nay có phải anh ra miền Trung, về thăm quê mẹ cho em về cùng..." (Quen nhau trên đường về - Thăng Long). Thế là thành... nhạc sến! Một sự hình thành quá đỗi "mơ hồ" nên cũng khó mà định nghĩa. Thôi thì, hễ loại nhạc nào mà các chị gánh nước mướn, các anh đạp xích lô, thợ thuyền (gọi chung là giới bình dân) khoái hát thì... đó là “nhạc sến”! </P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt">Hãy tạm bằng lòng "nhạc sến" là như vậy, nhưng sẽ thật sai lầm khi quan niệm "nhạc sến" với hàm ý khinh thị, chê bai bởi trong dòng nhạc bình dân này có rất nhiều tuyệt tác mà chưa chắc các nhạc sĩ dòng nhạc "hàn lâm" đã sáng tác được, như: Khúc ca ngày mùa (Lam Phương), Hoài thu (Văn Trí), Xóm đêm (Phạm Đình Chương), Ai lên xứ hoa đào (Hoàng Nguyên), Nắng chiều (Lê Trọng Nguyễn), Đường xưa lối cũ (Hoàng Thi Thơ), Nửa đêm ngoài phố (Trúc Phương), Thương hoài ngàn năm (Phạm Mạnh Cương), Nắng lên xóm nghèo (Phạm Thế Mỹ)... </P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt">"Tạm bằng lòng" như đã nói ở trên nhưng cũng còn có khá nhiều người "không bằng lòng chút nào" - họ là những người làm ra bài hát (nhạc sĩ) và những người hát (không cứ gì phải là ca sĩ). Nhạc sĩ sừng sộ: "Nhạc của tui được rộng rãi quần chúng hát. Lên non, xuống biển, len lỏi vào tận hang cùng ngõ hẹp, sức "công phá" như... sóng thần! Thử hỏi "nhạc hàn lâm" đã có sức hấp dẫn như thế chưa? Mục đích của âm nhạc là tạo được sự đồng cảm ở mọi tâm hồn, nhạc của tui đã đạt được điều đó và còn... hơn thế nữa! Thế thì sao lại gọi là “nhạc sến” ?". Người hát thì cải chính: "Sến thế nào được. Đó là loại nhạc dễ nghe, dễ hát và nhất là hợp với tâm trạng (tùy thời điểm) của tôi. Thế là tôi thích, tôi hát hoài: "Tôi với nàng (cóc cóc cóc cóc) hai đứa (cóc cóc cóc cóc) nguyện yêu nhau (cóc cóc cóc cóc). Tha thiết từ đây (cọc cọc cọc cọc) cho đến (cọc cọc cọc cọc) ngày bạc đầu (cọc cọc cọc cọc)...”. </P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt">Xem ra, cuộc tranh luận về "nhạc sến" chưa chắc đã dừng lại ở đây !</P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt" align=right><SPAN style="mso-tab-count: 3"> Hà Đình Nguyên</P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt">
<TABLE style="WIDTH: 466px; HEIGHT: 25px" cellSpacing=2 cellPadding=4 rules=none align=center bgColor=#ecf1f9 border=0 frame=void>
<TBODY>
<TR>
<TD><FONT color=#333399>Nhạc sĩ Vinh Sử: "Sến" là do những người bày đặt... "chảnh" </FONT>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#333399>* Anh có… tự hào khi được "phong" là "Vua nhạc sến" không? Và theo anh "nhạc sến" là gì?</FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p><FONT color=#333399></FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#333399>
<TABLE style="WIDTH: 20px; HEIGHT: 10px" cellSpacing=2 cellPadding=3 rules=none align=left border=0 frame=void>
<TBODY>
<TR>
<TD>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt" align=center><FONT color=#808080>http://www2.thanhnien.com.vn/Uploaded/hoangnam/231/222.jpg
NS Vinh Sử - ẢNh: Đào Ngọc Thạch </FONT></P></TD></TR></TBODY></TABLE>- Thú thật, cho đến bây giờ tôi cũng không biết ai đã "phong... vua" cho tôi, và "phong" từ bao giờ. Tự hào à? Biết nói thế nào nhỉ, nhưng rõ ràng chữ "vua" là... hơi bị hiếm! Đã là vua là... trên tất cả (cười). Còn về từ "sến", tôi không thể phân tích. Với tôi, không hề có “nhạc sến” mà chỉ có nhạc hay và nhạc dở mà thôi (đương nhiên nhạc hay mới có giá trị). Nếu từ "nhạc sến" là dùng để chỉ dòng nhạc dành cho giới bình dân thì tôi chịu lắm và tôi rất tự hào khi được rộng rãi quần chúng hát nhạc của mình. </FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p><FONT color=#333399></FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#333399>* Nhưng nhạc của anh cũng phải "có cái gì đó" người ta mới "chỉ mặt, đặt tên" rằng… "sến" chứ ?</FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p><FONT color=#333399></FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#333399>- Trước 1975, giới làm nhạc rất dễ kiếm tiền. Tiền tác quyền một bản nhạc có khi mua được chiếc xe hơi, nhạc sĩ lại được "đặt hàng" tới tấp, do vậy mới nảy sinh ra loại "nhạc thị trường". Giai đoạn này tôi cũng có sáng tác các ca khúc như: Nhẫn cỏ cho em, Yêu người chung vách, Trả nhẫn kim cương... Có thể từ loại nhạc này mà người ta gọi là "nhạc sến" cũng nên. Sau 1975, "e" nhạc của tôi có tính chất dân gian, mang âm hưởng cổ nhạc (3 Nam, 6 Bắc), chẳng hạn các nhạc phẩm: Tình ngoại, Bằng lòng đi em, Để tóc nàng ngủ yên, Qua ngõ nhà em, Làm dâu xứ lạ, Nhành cây trứng cá... Cái đẹp của quê hương mình sao mình lại không ngợi ca, tôn vinh mà lại dè bỉu là... "sến" ! Tôi nghĩ trừ những người bày đặt "chảnh", còn thì bất cứ ai có tinh thần dân tộc đều yêu mến dòng nhạc trữ tình quê hương.</FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p><FONT color=#333399></FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#333399>* Và anh vẫn trung thành với khuynh hướng sáng tác nhạc bình dân đại chúng ?</FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p><FONT color=#333399></FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#333399>- Tại sao không? Đó là "e" nhạc sở trường của tôi và tôi vẫn trung thành với khuynh hướng sáng tác đó cho đến bây giờ. Công chúng bình dân đón nhận nhạc của tôi một cách nhiệt tình thì tôi cũng phải có nhiệm vụ viết nhạc phục vụ giới bình dân. Tôi đã từng nói: "Bao giờ nước mình giàu, không còn người đạp xích lô, thợ hồ, ô sin... lúc đó tôi sẽ viết... nhạc sang" (cười). Mà nhạc của tôi cũng "phát triển" ra tận Hà Nội lận đó. Vừa rồi tôi ra ngoài đó, được anh em tiếp đón nhiệt tình lắm. À, còn chuyện này nữa, ca khúc Phượng Sài Gòn của tôi được Đài Truyền hình TP.HCM trả tác quyền đến... 9 triệu! Vậy thì hà cớ gì lại phải "chuyển tông" trong sáng tác. </FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#333399></FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt">
<TABLE style="WIDTH: 449px; HEIGHT: 264px" cellSpacing=2 cellPadding=3 rules=none align=center bgColor=#e4e4fa border=0 frame=void>
<TBODY>
<TR>
<TD><FONT color=#333399>Trần Công Bảo Anh (26 tuổi, ở đường Trần Văn Đang, P.9, Q.3 - TP.HCM): "Tôi đặc biệt yêu thích dòng nhạc trước 1975 (mà trong đó có rất nhiều bài hát bị cho là "sến") vì đó là những bản nhạc có hồn, đầy ý nghĩa và tâm trạng. Từ đó, tôi nảy ra ý tưởng sưu tầm loại nhạc này. Hiện nay bộ sưu tập của tôi đã có 1.776 bản nhạc tờ và khoảng mấy chục tuyển tập (tất cả đều được in trước 1975). Nhưng tôi không phải là trường hợp cá biệt mà hiện nay đang rộ lên phong trào sưu tầm nhạc cũ của nhiều bạn trẻ như tôi".</FONT>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p><FONT color=#333399></FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#333399>Đạo diễn Trần Ngọc Phong: "Tôi là người rất thích hát nhạc bình dân đại chúng (thực ra boléro cũng là một loại nhạc sang). Một nhóm bạn hữu ngồi nhậu bên vỉa hè, chuyền tay nhau ly rượu có cây đàn guitar, hát nhạc boléro thì thật là... tới bến! Đó là một dòng nhạc đầy tính tự sự, cám cảnh về thân phận, về cái nghèo và cả chuyện... thất tình! Theo tôi, không có bài hát nào là "sến" cả mà chỉ có cách thể hiện tâm trạng nếu nó "lâm ly, bi thiết" thì người ta cho là "sến". Thí dụ bài Đời tôi cô đơn, nếu được hát một cách nghiêm chỉnh thì rất dễ lay động hồn người nhưng nếu rên rỉ, èo uột thì... sến là cái chắc!".</FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt" align=right>H.Đ.N (thực hiện)</P></TD></TR></TBODY></TABLE></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p><FONT color=#333399></FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt" align=right><FONT color=#333399>Huyền Nga(thực hiện</FONT>)</P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#800000>Sến là gì? Tại sao? Như thế nào?</FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#800000></FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#800000>http://www2.thanhnien.com.vn/Uploaded/hoangnam/231/333.jpgGiáo sư Ngôn ngữ học Cao Xuân Hạo: "Theo tôi, gốc của từ "sến" phải bắt đầu từ chữ "sen" trong nghĩa con sen, là đứa ở, con ở. Xuất phát của từ này ở miền Bắc, thời kỳ Pháp thuộc vào những năm 1930 - 1945; có thể xem là thời của Lý Toét và Xã Xệ, của văn chương Tự Lực Văn Đoàn. Từ "sen" đọc trại thành "sến" bởi sự khinh bỉ, là tầng lớp thấp, văn hóa kém. Còn nếu ứng dụng vào văn chương, nghệ thuật thì ám chỉ khẩu vị thấp hèn, ít có giá trị. Bàn riêng về chữ "sến" trong "nhạc sến", tôi nghĩ nghĩa gốc cũng vậy, không thay đổi nhiều lắm". </FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p><FONT color=#800000></FONT></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#800000>http://www2.thanhnien.com.vn/Uploaded/hoangnam/231/444.jpgDịch giả Nhật Chiêu : "Tôi nghĩ nhạc sến là một bộ phận cơ bản trong đời sống âm nhạc dành cho đối tượng thưởng thức bình dân, không thể thiếu. Không chỉ VN mà rất nhiều nước đều có loại hình giải trí dành riêng cho đối tượng đông đảo này. Trong rất nhiều "tình huống" cuộc sống, tình cờ "lạc vào" tôi lại thấy nhiều ca từ của nhạc sến rất có lý (!). Sự thật là chưa có ai buồn nghe nhạc sến mà chết cả nhưng đã có nhiều trường hợp thưởng thức "văn hóa" cao cấp lại tự tử ví dụ như trường hợp tác phẩm Những nỗi đau của chàng Goet-thơ của Gớt. Nói vui, theo tôi, nghe nhạc sến cũng như mặc áo chim cò, không hại ai". </FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p><FONT color=#800000></FONT></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#800000>http://www2.thanhnien.com.vn/Uploaded/hoangnam/231/55.jpgHọa sĩ Trịnh Cung : "Trong tranh vẫn có "sến” chứ! Ví dụ như tranh của họa sĩ Lê Trung trước đây. Ông thường vẽ phụ nữ ngực tròn, mặc áo bà ba đội khăn hoặc nón rất Sài Gòn. Nói chung là bình dân. Nhưng chân dung các nhà văn như Hồ Biểu Chánh, bà Tùng Long... của ông thì vẫn đầy cá tính. Nhiều người nhớ ! “Nhạc sến” thường tập trung vào điệu boléro. Theo tôi, ngoài tính mòn, đơn điệu, boléro có ưu điểm là rất thích hợp với giọng nam của các ca sĩ Sài Gòn. Các nhạc sĩ như Lam Phương, Hồ Đình Phương, Thanh Sơn... là những cái tên được biết đến từ “nhạc sến”. Nói không quá, “nhạc sến” rất đặc trưng cho đời sống thị dân”.</FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#800000><o:p></o:p></FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt" align=right><FONT color=#800000> Đông Dương (ghi)</FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p>
<TABLE style="WIDTH: 451px; HEIGHT: 25px" cellSpacing=2 cellPadding=3 rules=none align=center bgColor=#f7efe8 border=0 frame=void>
<TBODY>
<TR>
<TD>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#333399>Ca sĩ nói gì về “nhạc sến” ?</FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#333399></FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#333399>Ca sĩ Hương Lan: Âm nhạc có nhiều dòng khác nhau: nhạc dân ca, nhạc trữ tình..., nhưng không có dòng nhạc sến. Tôi không biết những người hay dùng từ sến để chê một bài nào đó, họ có hiểu "sến" là gì hay không; hay cái gì không thích thì đều cho là "sến". Cũng như từ "cải lương" vậy, đó là một loại hình nghệ thuật, sao mọi người có thể tùy tiện sử dụng mỗi khi muốn chê cái gì đó (sao sến quá, sao cải lương quá). Tôi xem đó là sự chọc ghẹo, coi thường và nhục mạ rất tệ hại, nếu không nói là vô văn hóa. Nhưng đó là khán giả chê. Đáng buồn hơn, ngay cả người trong giới cũng nói như vậy. Các em dù có nổi tiếng đến đâu, hát nhạc sang thế nào thì cũng đừng nên coi thường các loại nhạc khác . </FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p><FONT color=#333399></FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#333399>Ca sĩ Ngọc Sơn: Đáng ngạc nhiên là nhạc trẻ, nhạc pop hiện đại đôi khi cũng bị người nghe "liệt" vào hàng “sến” (vì họ không thích). “Sến” là hình thức áp đặt, và những người nói từ này thường hiểu “sến” là nhà quê, là nghèo; chẳng lẽ nhà quê hay nghèo là có tội, là bị chê? Có "quê" thì mới phân biệt được với "tỉnh" chứ! Mà tôi cũng coi mình và âm nhạc của mình là sến đấy, hay nếu ai có nói tôi sến, tôi càng thích; vì tôi luôn đứng về phía người dân lao động nghèo - họ cũng thường bị gọi là sến khi hay nghe loại nhạc tình cảm ướt át, và tôi luôn bảo vệ loại nhạc đó. </FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p><FONT color=#333399></FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#333399>Ca sĩ Thùy Trang: Người ta hay dùng từ "sến" khi nói đến những ca khúc trữ tình ủy mị. Nhưng lời của nhiều bài nhạc trẻ bây giờ nghe còn... (nếu được nói) sến hơn dòng nhạc tôi đang hát. Nhiều người vẫn cho rằng nhạc trẻ mang tính thị trường, nhưng thực tế chỉ tồn tại một thời gian nào đó; còn nhạc quê hương, trữ tình, mà bị gọi là sến, thì vẫn sống mãi đó thôi. Âm nhạc như một món ăn tinh thần, mà 9 người 10 ý, làm sao chiều hết được! Cho đến giờ này, tôi vẫn rất tự tin khi hát loại nhạc mà tôi đã chọn. </FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p><FONT color=#333399></FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#333399>Ca sĩ Quang Dũng: Tôi không hề phân biệt sang - sến, quan trọng là ca sĩ hát như thế nào để lay động được cảm xúc của người nghe. Có những bài bị cho là sến nhưng tôi vẫn chọn để hát lại (như bài Thành phố mưa bay của ca sĩ Tuấn Vũ), theo cách của mình, và vẫn được đón nhận. Mà nhạc bị quy vào sến vẫn có chỗ đứng trong lòng khán giả suốt mấy chục năm nay. Chị Hương Lan là một thần tượng của tôi, và tôi thường nghe những bài nhạc quê hương trữ tình của chị</FONT>. </P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt" align=right>N.Vân (ghi)</P></TD></TR></TBODY></TABLE></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#800000>Sến mà không sến, không sến mà sến </FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#800000></FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#800000>Sang hay sến ?</FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p><FONT color=#800000></FONT></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#800000>
<TABLE style="WIDTH: 20px; HEIGHT: 10px" cellSpacing=2 cellPadding=0 rules=none align=right border=0 frame=void>
<TBODY>
<TR>
<TD>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt" align=center><FONT color=#aa4700>http://www2.thanhnien.com.vn/Uploaded/hoangnam/231/Do-trung-Quan-(-bia-trai-)-.jpg








Nhà thơ Đỗ Trung Quân (bìa trái) trong một chương trình ca nhạc - ảnh: C.T.V</FONT></P></TD></TR></TBODY></TABLE>"Nói chú đừng giận, bài Phượng hồng phổ thơ của chú sến chảy nước", chàng trai 20 tuổi tóc tai kiểu hip-hop nói thẳng thừng. Tôi, người viết xem chừng đề tài hấp dẫn nên cũng đề nghị thẳng thừng theo kiểu "những nốt nhạc vui": "Mời bạn nói". Và tôi đã lắng nghe. Ra là thế ! Thế hệ trẻ 8X hôm nay không thể tin nổi, không thể chấp nhận nổi có một gã nào đó trạc tuổi mình suốt một năm dài ngồi cạnh bàn, học cùng lớp để ý cô bạn gái mà vẫn cứ: "bài thơ còn trong cặp... giữa giờ chơi mang đến lại mang về...". Nhát gái đến thế, "yếu" đến thế thì "sến" là cái chắc. Bây giờ, chỉ cần một cú nhắn tin chớp nhoáng là alê hấp! Ra cà phê hộp ngồi ngay. Yêu à? Tỏ tình à? Đây, nhanh gọn lẹ: "Anh là number one, vừa đẹp trai lại vừa dễ thương...". Không yêu nữa cũng chẳng sao: "thà như thế, thà rằng như thế...", "không yêu hết tình còn nghĩa...". Đỡ lôi thôi, đỡ mất thì giờ, khỏi mang tiếng "sến".</FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#800000><o:p></o:p></FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#800000>Vậy là rõ! Chỉ mới 2 thập niên thôi, Phượng hồng của Vũ Hoàng từng làm thổn thức bao nhiêu thế hệ nay đã trung niên. Hóa ra vụ "nhát gái" có vô khối người giống như gã nhà thơ họ Đỗ. Người bạn U60 của tôi gầm lên: "Nó dám nói thế à? Âm nhạc của tụi nó nghe tai này lọt qua tai kia, có ai nhớ nổi một câu không chứ?...". Tôi can rằng đừng nổi nóng, thế hệ khác nhau là tất yếu. Cũng nên lắng nghe ý kiến khác với mình chứ. Nhạc sĩ Vũ Hoàng có buồn không? Tôi thì không, tôi cần nghe ý kiến của những 8X hôm nay. </FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p><FONT color=#800000></FONT></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#800000>Sến hay sang ?</FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p><FONT color=#800000></FONT></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#800000>Vậy, các bạn trẻ. Tôi tạm tiếp nhận những ca khúc sôi động, tưng bừng hôm nay của các bạn là sang nhé. Tôi chỉ kể một câu chuyện cũ, chuyện của một người đã từng có thời tuổi trẻ.</FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p><FONT color=#800000></FONT></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#800000>Thuở ấy, tôi nghe Phạm Duy, Trịnh Công Sơn, Ngô Thụy Miên... tôi cũng đã từng cười vào những bài hát boléro: "Mưa ướt lạnh trong đêm... Đứng bên thềm ga vắng… hắt hiu ngọn đèn vàng em tiễn anh…". Tôi từng bĩu môi: "Gác lạnh về khuya cơn gió lùa… trăng gầy nghiêng bóng cài song thưa… nhớ ai mà ánh đèn hiu hắt… gác trọ buồn đơn côi, phố nhỏ vắng thêm một người…" và tất nhiên sẽ lắc đầu khi nghe: "đời tôi cô đơn nên yêu ai cũng cô đơn…", "anh nghèo nên không nhẫn kim cương, tặng em nhẫn cỏ bình thường…". Và thêm nữa, một ca khúc không sang dù chưa chắc sến: "Lòng mẹ bao la như biển Thái Bình dạt dào... tình mẹ êm ái như đồng lúa chiều rì rào… lời ru man mác êm như sáo diều rì rào… tiếng ru êm đềm mẹ hiền năm tháng triền miên…" vân vân và vân vân... - những ca khúc lời lẽ không ẩn dụ tượng trưng, không triết học cao siêu chỉ được xếp vào loại bình dân hay gọi là sến cũng được.</FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p><FONT color=#800000></FONT></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#800000>Ta hãy thử làm một sự sắp xếp nho nhỏ: đặt những ca từ sến ấy bên cạnh những ca từ được gọi là sang. </FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p><FONT color=#800000></FONT></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#800000>Quả thật, thế giới trong thời đại ta đang sống đã trở nên nhỏ hẹp, đời sống sôi động, nhịp sống nhanh, tiện nghi, phương tiện vật chất nhiều. Cách sống, cách nghĩ cũng đã khác thì âm nhạc chẳng cần phải cứ là boléro, thành ngữ chỉ nhạc sến mới là sến. Ngay đến: "Trả lại em yêu khung trời đại học...", "Em tan trường về… anh theo Ngọ về... chân anh nặng nề, lòng anh nức nở…", rồi: "Gửi gió cho mây ngàn bay… gửi bướm đa tình về hoa…" và "Đêm qua mơ dáng em đang ôm đàn dìu muôn tiếng tơ" trong cách suy nghĩ nhanh gọn lẹ, hiệu quả hoặc không hiệu quả của số đông nhạc sĩ trẻ, một bộ phận người nghe trẻ thì hôm nay, những Phạm Duy, Nguyễn Văn Tý, Đoàn Chuẩn - Từ Linh,... đều thành sến tất tần tật chứ còn gì nữa.</FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p><FONT color=#800000></FONT></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><FONT color=#800000>Bao nhiêu thập niên trôi qua, người ta thường quan niệm sến là dùng cho bình dân, là nông thôn, là ngoại ô đèn vàng hiu hắt... Thật vậy không? Đúng thế không? Người viết không dám kết luận, chỉ thấy rằng có vô khối người "con nhà giàu học giỏi" hẳn hoi, có bằng cấp hẳn hoi, ở ngay giữa lòng thành phố rực sáng hẳn hoi, cứ bật karaoke lên là nhạc sến đấy thôi! Mà "sến" không chừng đã trở thành "sang" mất rồi. Ai dám bảo chỉ dành cho người bình dân nữa nào.</FONT></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><o:p><FONT color=#800000></FONT></o:p></P>
<P class=MsoNormal style="MARGIN: 0in 0in 0pt" align=right><FONT color=#800000>Đỗ Trung Quân</FONT></P></TD></TR></TBODY></TABLE></P></SPAN></TD></TR></TBODY></TABLE></P>

phoipha
08-19-2005, 09:11 PM
Còn bài này đăng trên báo Phụ Nữ cách đây 3-4 năm gì đó

Tội nghiệp Boléro
Suốt mấy mươi năm qua, trên thị trường ca nhạc gần như vắng bóng những bài hát mang giai điệu boléro (nhạc cũ và mới), Có lẽ, phần đông nhạc sĩ trẻ bây giờ không mặn mòi lắm với với boléro. “Chách bùm…chách bùm chách…” nghe đơn điệu và hiền từ quá chăng?
Điều tôi muốn nói ở đây là trong những ca khúc trước 1975, người viết đã vận dụng boléro vào bản nhạc và đại đa số người nghe chấp nhận được, bởi cái hiền hoà dung dị mộc mạc của nó. Nhạc boléro dễ ca, dễ thuộc. Không triết lý, sính chữ, không làm dáng nhưng lại có duyên, một thứ duyên ngầm thấm đẫm từ làng quê nghèo, nơi có con đê, bờ ao, luỹ tre, cánh cò, đàn trâu ung dung trên đồng cỏ… Chính xuất phát từ những ngoại cảnh rất đời thường ấy, mà boléro đã hợp “phong thổ” và đã làm mưa làm gió trong suốt thập niên 50-70.
Tiếc rằng lẫn trong đại đa số những người yêu thích âm nhạc ngày nay, lại xuất hiện một số bạn trẻ trí thức làm dáng, mở miệng ra là chê “nhạc sến” (boléro). Nhưng họ có biết đâu rằng trước đây cha mẹ họ đã từng ru họ ngủ trên chiếc nôi, chiếc võng bằng chính những bài hát mang điệu boléro!
Loại nhạc boléro thường viết về quê hương, tình yêu, thân phận. Nghe boléro nhiều bạn trẻ cho rằng sao nó…”sến” quá! Nhưng nếu hỏi “nhạc sến” là gì, thì đâm ra ú ớ vì sự cảm nhận không đến nơi đến chốn.
Có người kết tội boléro là uỷ mị, ướt át, không hẳn như thế vì nhạc tình boléro có “ướt” mà không ác. Có uỷ mị nhưng là thứ uỷ mị đầu trần chân đất, chứ không phải là loè loẹt phấn son! Trào lưu tốc độ hoá, hiện đại hoá đã vô tình ngăn dòng chảy boléro vốn hiền từ như một con khe, con suối rồi chăng?
“chách bùm…chách bùm chách…” nó rót đều vào tai người nghe ngọt như mía lùi” “đường xưa lối cũ có bóng tre, bóng tre che thôn nghèo / đường xưa lối cũ có ánh trăng, ánh trăng soi đường đi” (Đường xưa lối cũ). Nhạc sĩ Phạm Đình Chương (đã qua đời) rất thành công ở mọi thể loại, nhưng ông cũng không quên “chách bùm…”, và ông đã để lại cho đời bản nhạc boléro trữ tình lãng mạn:”đường về canh thâu / Đêm khuya ngõ sâu như không màu / Qua phên vênh có hai mái đầu, hắt hiu vàng ánh điện câu…/” (Xóm đêm)
Một vài năm trước đây, người nghe đã bắt gặp boléro trong nhạc phẩm Chiều làng em của Trúc Phương (đã qua đời) do Ngọc Ánh ca, rồi đến Thu Phương cũng tìm boléro qua Đường chiều sơn cước của Lê Minh Bằng. Và cũng thật tôi nghiệp boléro, vì chính Mưa rừng của Huỳnh Anh là một bản nhạc boléro “đặc hiệu”, nhưng người ta đã thay mông, đổi má để chuyển thể cách (tempo) có lẫn tiếng rap nghe đến kinh dị và lạc lõng (trong CD chuyện tình trên thảo nguyên do nhóm P&L trình bày).
Vẫn trên đường đi tìm, chắc một ngày không xa, ca sĩ, nhạc sĩ sẽ trở lại boléro? Mong lắm thay!

đoc^ hanh`
08-20-2005, 11:39 AM
Em cũng hy vọng là như vậy, hy vọng ngày đó sẽ ko xa !

phoipha
08-23-2005, 08:20 AM
Hôm nay báo Thanh Niên tiếp tục về chuyên đề tranh luận về nhạc "sến", ông Hoàng Phủ Ngọc Phan oánh vào Vinh Sử


-------------
Sau khi Thanh Niên đăng chuyên đề Nhạc “sến”, là nhạc gì?, rất nhiều văn nghệ sĩ, nhà nghiên cứu và độc giả đã gửi bài, thư về tòa soạn tham gia ý kiến với những cách nhìn vấn đề rất khác nhau. Bài viết sau đây của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Phan vừa cung cấp cho bạn đọc thêm những thông tin thú vị, vừa có thể gợi mở cho một cuộc tranh luận...

--


Hoan nghênh Báo Thanh Niên đã dành 2 trang báo ngày 19.8 để mổ xẻ hiện tượng sến. Đây không phải là chuyện nhỏ. “Sến” thuộc phạm trù thẩm mỹ, một trong 5 nội dung lớn (đức, trí, lao, thể, mỹ) thuộc trách nhiệm giáo dục thanh niên. Vì vậy cần tiếp tục mở rộng diễn đàn, hội thảo... để có thêm những tác động tích cực.



Sến từ đâu tới ?



Khoảng thập niên 1960, các rạp ciné ở Sài Gòn, Huế và các thành thị miền Nam thay nhau chiếu một bộ phim rất ăn khách: Anh em nhà Karamazốp, chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của Doxtôiepxki. Trong phim có cảnh một vũ nữ hộp đêm vừa múa vừa hát bài Mambo Italiano - y phục nghèo nàn, thân hình bốc lửa, tóc tai xõa xượi, gào thét và rên rỉ, quằn quại và khiêu khích... nói chung là quậy tới bến. Diễn viên đóng vai vũ nữ ấy là Maria Schell trước đó chưa hề nổi tiếng nhưng nhờ màn múa đầy ấn tượng này, tên cô được quảng cáo ngang hàng với nam diễn viên Yul Brynner, tài tử thượng thặng của Hollywood. Phim chiếu loanh quanh các rạp, cả tháng chưa hết người xem. Lúc này bắt đầu xuất hiện những fan của Maria Schell. Trẻ em đường phố tập tành nhún nhảy bài Mambo Italiano. Các cô gái đợt sóng mới lăng-xê kiểu tóc xõa xượi, mắt xanh Bel, phô trương thân hình... Trên sân khấu phòng trà mọc lên những ngôi sao ca nhạc gào thét, quằn quại như con thanh xà, bạch xà. Từ Mari Sến thoạt tiên được dùng như một biến âm của Maria Schell để chỉ dạng biến thái này trong sinh hoạt của giới trẻ. Dầu không giống Maria Schell cho lắm, nhưng các Sến cũng tạo được một sức hấp dẫn nhất định. Có bài thơ làm chứng như sau:



Em phải là người em Sến không

Sao môi em đỏ, ngực em phồng

Thân hình ngào ngạt mùi son phấn

Anh muốn gì em, em biết không ?



Trên Báo Thanh Niên (19.8) giáo sư Cao Xuân Hạo cho rằng từ sến xuất xứ ở từ con sen. Cách giải mã ấy có vẻ hợp từ nguyên (étymologic) nhưng không hợp thực tế. Thực tế là ở miền Nam, rất hiếm người dùng từ con sen để gọi các “ôsin”. Còn ở miền Bắc xã hội chủ nghĩa thì sau 1954, các con sen, con nụ đã được giải phóng. Dầu trong sến có một phần chất sen nhưng xuất xứ của từ này rất sang: Sến đến Việt Nam từ Hollywood qua con đường nghệ thuật thứ bảy. Ai đó chế ra từ Mari Sến khá thông minh dí dỏm, hẳn từ trong tiềm thức đã có động cơ phản kháng tích cực, chống lại những thứ đua đòi, thời thượng, lai căng vọng ngoại và rẻ tiền. Âu cũng là bản năng gốc để bảo vệ thuần phong mỹ tục, bảo tồn văn hóa dân tộc. Trong ý nghĩa đó, từ Mari Sến ban đầu, không hề có mục đích miệt thị, đả kích những người đi ở đợ hoặc tầng lớp bình dân lao động.



Sến - bản chất và hiện tượng



Chỉ một thời gian ngắn, từ Mari Sến (hoặc ngắn gọn là sến) trở nên thông dụng để nói về người (cả nam lẫn nữ) về âm nhạc, phim ảnh, hội họa, thời trang... và cả ngôn ngữ văn học, cung cách ứng xử trong giao tiếp hằng ngày.



Riêng về nhạc sến, Hà Đình Nguyên viết (Thanh Niên 19.8): “Không biết do đâu mà hầu như tất cả các bản nhạc được sáng tác trước 1975 nhất là những bản có điệu boléro, rumba... đều bị coi là sến”.



Đây là một nhận thức sai lầm đáng sợ mà theo tôi chỉ có thể có ở một thiểu số cá biệt trong lớp bạn trẻ lớn lên sau 1975 - một dạng yếu kém giống như những thí sinh tú tài vừa qua khi làm bài thi đã viết những câu kinh dị như “hoàng thượng Thích Quảng Đức đã treo cổ tự tử”... Những người này chưa hẳn đã mù nhạc, ngược lại có thể rất sành điệu trong một số loại hình biểu diễn nào đó. Do những bất túc, bất cập của nền giáo dục gia đình và xã hội, sự hiểu biết của họ về dòng chảy của lịch sử, văn hóa có nhiều chỗ bị lủng lỗ và đứt đoạn. Và tôi muốn dùng một ngữ điệu nghiêm khắc để chất vấn họ điều này: “Nếu những Văn Cao, Phạm Duy, Trịnh Công Sơn và rất nhiều nhạc sĩ tên tuổi của hai miền đất nước đã sáng tác trước 1975 đều sến cả - thì thử xem lại trong túi hành trang văn hóa hiện nay của các bạn có được cái gì đáng giá ? Chẳng lẽ cái “không sến” là mớ âm nhạc chôm chỉa, xào luộc từ băng đĩa, phim ảnh nhập lậu và buôn chui bán lậu trên hè phố ?”.



Một vài ý kiến có vẻ chuyên môn, cho rằng boléro là sến. Xin lưu ý rằng bản nhạc mà Maria Schell vô tình gây ra hiện tượng sến ở Việt Nam không phải boléro mà là điệu mambo-chachacha. Còn boléro mà như ca khúc Gái xuân (thơ Nguyễn Bính - nhạc Từ Vũ) và hàng chục tác phẩm khác mà tôi có thể kể - thì chưa có một nhà phê bình âm nhạc nào dám bảo đó là sến. Thực ra muốn nhận diện loại nhạc sến không chỉ dựa vào giai điệu mà có thể dựa vào một trong 4 yếu tố: giai điệu, ca từ, phong cách biểu diễn và chất giọng của ca sĩ, và sau cùng là các fan của họ. Thường thì 4 yếu tố này kết hợp với nhau rất đồng bộ, khó gì mà không nhận ra? Ở đây, tôi cố tránh việc nêu tên những tác giả mà tôi cho là sến để khỏi chủ quan và xúc phạm cá nhân. Nếu cần, chỉ xin dẫn chứng một thí dụ - có một bản tân nhạc dùng trong tuồng cải lương, lời như sau: “Thôi hãy yêu đi, hãy yêu đi dù trai hay gái. Hãy yêu đi cho thắm đời hoa”... sến cùng mình!



Trong bài viết trên Báo Thanh Niên 19.8 và trước đó trên Phụ nữ TP.HCM, Vinh Sử (người chết tên là “vua nhạc sến”) đã nói: “Bao giờ nước mình giàu, không còn người đạp xích lô, thợ hồ, ôsin lúc đó tôi sẽ viết nhạc... sang”. Ca sĩ Ngọc Sơn cũng phát biểu những điều đại loại như vậy. Ở đây, có đôi điều cần nhìn lại cho kỹ. Thứ nhất: Sến không hẳn là nghèo. Ngọc Sơn có cả ngôi biệt thự, mặt tiền có tượng phù điêu của mình. Các fan của sến cũng không nghèo. Có một bà giám đốc ngưỡng mộ sến cải lương đã bỏ hàng trăm cây vàng mua nhà tặng kép, lái xe hàng trăm cây số để dâng cho sến món cá kho tộ. Họ có nghèo không vậy?



Thứ hai (câu này dành riêng cho Vinh Sử): giả sử mọi người đều giàu lên cả rồi, có chắc “vua sến” làm được nhạc... “sang” không?



Sến không hẳn là quê. Cái quê trong thơ Chân quê của Nguyễn Bính hay trong tranh dân gian làng Hồ thì đâu có sến. Nhưng khi Lê Trung vẽ gái quê mà mông má, màu mè ngó dữ dằn hơn gái thành thị, trách chi chẳng bị họa sĩ Trịnh Cung chê sến.

Vậy xin ai đừng nhân danh người nghèo, người nhà quê và các tầng lớp lao động bình dân để làm vỏ bọc cho mình. Đừng có ảo tưởng rằng mình đang đi trên con đường nghệ thuật vì nhân dân và vì quê hương. Quần chúng văn hóa nghệ thuật không đơn giản chỉ là một đám đông.



Và nói cho cùng, sến là gì? Theo tôi, sến là biểu hiện những dạng thị hiếu thẩm mỹ dưới trung bình. Tiếng Pháp không có từ sến nhưng có từ tương đương: sous - culture (dưới văn hóa). Trong khi chờ đợi mặt bằng văn hóa và thị hiếu thẩm mỹ của đại bộ phận quần chúng được nâng cao thì trước mắt, các phương tiện truyền thông (báo chí, phát thanh, truyền hình) cần nghiêm túc và thận trọng hơn trong việc thẩm định và giới thiệu tác giả và tác phẩm. Công việc giáo dục thẩm mỹ phải nhằm làm cho các bạn trẻ biết nói không với cái sến.



Bởi vì làm văn hóa mà lầm thì hại đến muôn đời.



Hoàng Phủ Ngọc Phan


http://www2.thanhnien.com.vn/Uploaded/hoangnam/235/14.jpg
Maria Schell (Mari sến)

hoanganh92
08-24-2005, 05:08 PM
Em cũng đồng ý cùng các bác. Mình nghe mình phải biết nhận xét chu.

han mong tu
08-27-2005, 10:41 AM
"bài thơ còn trong cặp... giữa giờ chơi mang đến lại mang về...".
lời & nhạc, nghe mà nức cả lòng
thế này mà ai dám chê nhỉ ?

chàng trai 20 tuổi tóc tai kiểu hip-hop
sao tác giả không đề cập đến những chàng trai 20 giống như bọn con trai trong forum này nhỉ ?(<font style='width=80%; filter:flipV'>chẳng hạn như "tui"!! hé hé!</font>)
thật là thiếu "xót" !
==========
mỗi khi nói về loại nhạc này, thiên hạ thường nhắc đến những vị trung niên, có tuổi; hay là những cậu bé "hát-mà-không-hiểu" (??!).
khi nhắc tới thế hệ 8X thì chỉ nói tới "chàng trai 20 tuổi tóc tai kiểu hip-hop " như trên.
hic! nghĩ buồn thay!
mình có thằng bạn tuổi cũng 20, tóc nó cũng loại hip-hop vô cùng, thế mà nó lại kết bài "Xuân này con không về" cực kỳ.mỗi lần mở nhạc, bài này là nó chọn đầu tiên .
còn mình cũng tuổi 20, nhưng nghe nhạc thì nào là "tôi ở đồn xa , trời hoang đất lạ...", nào là "tôi thề tôi chẳng yêu ai...",rồi lại "từ xa tôi về phép...", "mùa hè năm nay, anh sẽ đưa ...",.... mà vẫn thấy yêu nước tràn trề! tinh thần cách mạng tràn trề!!!!
mình cũng lại có thằng em năm nay vừa 17,nhìn mớ băng đĩa nhạc của nó, cũng thấy toàn Chế Linh, Trường Vũ,Duy Khánh, Hương Lan...
rồi nhớ ngày nào học phổ thông, cô chủ nhiệm dạy môn văn, thỉnh thoảng nổi hứng lại giảng về Chế Linh, về nhạc vàng.Rồi mỗi lần liên hoan lớp, lại được nghe "hôm nay tôi trở về thăm trường cũ...", "bạn bè xa nhau , chưa bao lần gặp lại...", rồi "tiếng ve nức nở buồn hơn tiếng lòng...",...
thế thì thử hỏi thế hệ 8X như chúng tôi sẽ nói gì?